شرکت سهامی نیرپارس، با سرمایه شانزده میلیون ریال به همت مهندس علیداد فرمانفرمائیان به عنوان رئیس هیئت مدیره، دکتر کاوه و دکتر غفار فرمانفرمائیان به عنوان اعضا هیئت مدیره و سیروس فرمانفرمائیان به عنوان بازرس، از تاریخ شانزدهم فروردین ماه 1337 در منطقه فیشرآباد تهران (خیابان شهید قرنی) تاسیس شد. محمد مروج حسینی (متولد 1321)، معمار نخستین کارخانه فرش ماشینی ایران که تجربه همکاری و حضور در بزرگترین کارخانههای صنعتی ایران از جمله نیرپارس را داشته است، در مصاحبهای میگوید: «مدتی با خانواده فرمانفرمائیان در کارخانه «نیر پارس» کار کردم که تحت لیسانس یک شرکت فرانسوی رگلاتورهای کانال آب درست میکرد. واقعا بهترین فرصتی که در اختیارم قرار داشت کار کردن در این گروهها بود».
نیرپارس در مسیر تکامل فعالیت صنعتی خود، در حوزههای تجهیزات هیدرومکانیکال، سازههای فلزی صنعتی، پروژههای ابنیه، ساخت پل و جاده، تجهیزات هیدرو الکتریکال، مخازن استوانهای (سقف ثابت و شناور)، مخازن تحت فشار، خط لوله (زیر زمینی و سطحی) و بستهها و تجهیزات نفت و گاز و پتروشیمی وارد و سرانجام در سال 1387 به گروه مپنا ملحق شد.
بر این اساس، نیرپارس به عنوان مجری پروژههای میاندستی و پاییندستی صنایع نفت، گاز و پتروشیمی به صورت کلید در دست، فعالیت خود را گسترش داد و اکنون با 68 سال سابقه اجرای پروژههای صنعتی، به عنوان یک برند شناخته شده به فعالیت خود ادامه میدهد.
نیرپارس در منظومه مپنا
فشارافزایی میدان گازی پارس جنوبی را باید مهمترین پروژه گازی ایران در دهه پیشرو دانست؛ افت طبیعی فشار مخزن، افزایش مصرف داخلی و نقش حیاتی گاز در سبد انرژی ایران، این طرح را از سطح یک پروژه صنعتی به سطح یک مأموریت ملی ارتقا داده است. در چنین بستری، نقش نیرپارس که در کانون این روایت قرار دارد، بهعنوان بازوی اجرایی مپنا، اهمیتی دوچندان مییابد. حضور این شرکت در چهار سال مطالعات مهندسی پیش از امضای قرارداد به نیرپارس امکان داد تا شناختی عمیق از چالشهای فنی، دریایی و عملیاتی پروژه به دست آورد؛ شناختی که امروز به یکی از سرمایههای اصلی اجرای موفق هاب چهارم فشارافزایی تبدیل شده است.
جایگاه نیرپارس در صنعت نفت ایران
در ارزیابی جایگاه نیرپارس در صنعت نفت و گاز ایران، نمیتوان این شرکت را صرفاً در قالب یک پیمانکار EPC یا بازوی اجرایی یک هلدینگ بزرگ تعریف کرد. کارنامه نیرپارس در سالهای اخیر، نشان میدهد این شرکت به سطحی از بلوغ فنی، مدیریتی و راهبردی رسیده که آن را در زمره بازیگران اثرگذار صنعت نفت کشور قرار میدهد که هم در طراحی راهحلهای کلان و هم در اجرای پروژههای پیچیده، نقشی تعیینکننده ایفا میکند.
نیرپارس امروز در تقاطع سه نیاز اساسی صنعت نفت ایران قرار دارد: پایداری تولید، بومیسازی فناوری و مدیریت پروژههای کلانمقیاس. حضور همزمان این شرکت در پروژههایی مانند فشارافزایی پارس جنوبی، ذخیرهسازی گاز شوریجه، توسعه پالایشگاههای نفت و اجرای پروژههای کاهش آلایندگی، نشان میدهد نیرپارس توانسته خود را با اولویتهای راهبردی کشور همسو کند؛ اولویتهایی که فراتر از سودآوری کوتاهمدت، به امنیت انرژی و توسعه پایدار گره خوردهاند.
دریافت گواهینامه صلاحیت پیمانکاران اجرای پروژههای صنعتی به روش طرح و ساخت نوع یک در رسته نفت و گاز از سازمان برنامه و بودجه کشور، نقطه عطفی در مسیر حرفهای نیرپارس به شمار میرود. همچنین، شرکت نیرپارس در بیست و هشتمین سال رتبهبندی شرکتهای برتر ایران (IMI-100) موفق شد در شاخص بالاترین میزان فروش/ درآمد به رتبه 182 و در شاخص فروش گروه شرکتهای پیمانکاری به رتبه 9 دست یابد.
نیرپارس و آینده صنعت انرژی؛ از بازیگر ملی تا پیمانکار منطقهای
تحولات صنعت انرژی در منطقه خاورمیانه و آسیای مرکزی، فرصتها و الزامات تازهای پیش روی شرکتهای توانمند ایرانی قرار داده است. نیرپارس با تکیه بر تجربه اجرای پروژههای پیچیده در خشکی و دریا، امروز در موقعیتی قرار دارد که میتواند نقش خود را فراتر از مرزهای ملی تعریف کند. در این مسیر، آنچه نیرپارس را از بسیاری از پیمانکاران متمایز میکند، توان همزمان در مدیریت پروژه، مهندسی یکپارچه و اجرای عملیاتی، بومیسازی فناوری و انتقال دانش فنی در پروژههای نفت و گاز است. این مزیت رقابتی به نیرپارس امکان میدهد در پروژههایی با پیچیدگی بالا، نقش محوری ایفا کند.
نیرپارس تاکنون نقش مهمی در تقویت زیرساخت انتقال و ذخیرهسازی گاز کشور ایفا کرده است. طرح توسعه مخزن ذخیرهسازی گاز شوریجه و پروژه یکصد دستگاه توربوکمپرسور ایستگاههای تقویت فشار گاز سهم مستقیمی در افزایش پایداری شبکه انتقال گاز داشتهاند.
در حوزه پالایش نیز، نیرپارس طرح توسعه و بهینهسازی پالایشگاه نفت اصفهان (پکیجC ) را اجرا کرده و در پروژه نیروگاه برق و بخار و بسته آب ایران LNG، با تحویل موقت واحدهای گازی و پیشبرد عملیات اجرایی، تداوم حضور خود در پروژههای انرژیبر و چندبخشی را نشان داده است.
تحول دیجیتال با تکیه بر سرمایه انسانی متخصص در محیط ایمن
نیرپارس همزمان با اجرای پروژههای فیزیکی بزرگ، مسیر تحول دیجیتال را نیز در دستور کار قرار داده است. استقرار نظامهای نوین مدیریت پروژه مبتنی بر استانداردهای بینالمللی، استفاده از ابزارهای پایش پیشرفت، مدیریت ریسک و کنترل هزینه، باعث شده است پروژههای این شرکت با شفافیت و دقت بیشتری راهبری شوند.
امضای تفاهمنامه پایش لحظهای و مدیریت هوشمند زنجیره تأمین فرآوردههای نفتی کشور، نمادی از نگاه آیندهمحور نیرپارس به نقش فناوری در صنعت انرژی است؛ نگاهی که میتواند در سالهای آینده، بهرهوری پروژهها و تصمیمگیریهای کلان را بهطور معناداری ارتقا دهد.
در پس اجرای پروژههای عظیم و پیچیده، سرمایه انسانی متخصص و چندرشتهای نیرپارس قرار دارد. مهندسان، مدیران پروژه و کارشناسان این شرکت، در محیطهایی فعالیت میکنند که بالاترین استانداردهای ایمنی و کیفی را میطلبد. ثبت رکوردهای چند میلیون نفرساعت بدون حادثه ناتوانکننده، حاصل ترکیب تجربه میدانی، آموزش مستمر و نهادینهسازی فرهنگ ایمنی در سازمان است. چنین تجربههایی، نشان میدهد HSE در نیرپارس یک واحد تشریفاتی نیست، بلکه بخشی از هسته تصمیمگیری پروژههاست. این سطح از آمادگی، بهویژه در پروژههای حیاتی گازی و پالایشی، یک مزیت رقابتی مهم محسوب میشود.
سال ۱۴۰۴ برای نیرپارس، سال تثبیت دستاوردهای مدیریتی و ایمنی نیز بود. کسب تقدیرنامه چهارستاره تعالی سازمانی گروه مپنا، ثبت رکوردهای جدید نفرساعت بدون حادثه، و دریافت گواهیهای متعدد مدیریتی و ایمنی، نیرپارس را در زمره شرکتهای پیشرو گروه قرار داده است.
پروژههای کاهش آلایندگی و اقتصاد سبز
افزون بر طرح فشارافزایی، نیرپارس حضور مؤثر خود در فازهای مختلف پارس جنوبی را با هدف کاهش آلایندگیهای زیستمحیطی، ادامه داده است.
در راستای سیاستهای گروه مپنا در حوزه توسعه پایدار، نیرپارس چند پروژه شاخص زیستمحیطی را به ثمر رسانده است. پروژه بازیافت بخارات بنزین (VRU) به روش کربن فعال، با ظرفیت استحصال روزانه ۳۰ هزار لیتر بنزین از بخارات بازیافتی بهعنوان نخستین واحد از طرح ملی کهاب، راهاندازی و بهرهبرداری واحد ۱۰۸ فاز ۱۴ بهعنوان واحد بازیافت گوگرد و کاهش آلایندگیهای زیستمحیطی، بهرهبرداری، نگهداری و تعمیرات و راهبری واحد ۱۰۶ پالایشگاههای یازدهم و دوازدهم مجتمع گاز پارس جنوبی، آغاز پروژه بایواتانول در مجتمع پتروشیمی پارسیان مپنا توسط نیرپارس، مدیریت پروژه میدان کوپال بنگستان و مدیریت پروژه کاهش مشعلسوزی و کاهش آلاینده SO2 پالایشگاه سوم (فاز 4و5 پارسجنوبی) و پالایشگاه هفتم (فاز 17و18 پارسجنوبی) از جمله اقدامات قابل توجه نیرپارس در صیانت از محیط زیست است.
سخن آخر
نیرپارس در سال ۱۴۰۴ تنها درگیر اجرای پروژههای بزرگ نبود، بلکه همزمان در حال ساختن «هویت شرکتی»، «سرمایه اجتماعی» و «ساختار حرفهای» خود بود. ترکیب این عوامل، نیرپارس را از یک پیمانکار پروژهمحور، به یک بازیگر اثرگذار و آیندهدار در صنعت نفت و گاز ایران ارتقا داده است؛ جایگاهی که در منظومه کسب و کار نفت و گاز گروه مپنا، نقشی راهبردی و ماندگار دارد. با افزودن این ابعاد، جایگاه نیرپارس در صنعت نفت و گاز ایران روشنتر میشود. این شرکت امروز مجری پروژههای بزرگ و یکی از بازیگران اثرگذار در شکلدهی آینده صنعت انرژی کشور است. تداوم این مسیر، میتواند نیرپارس را در سالهای پیشرو به یکی از نامهای مرجع پیمانکاری عمومی در منطقه تبدیل کند؛ جایگاهی که همسو با اهداف گروه مپنا و منافع کلان صنعت نفت ایران تعریف میشود.